بيمارىها بطور كلى به سه بخش تقسيم مىگردند : الف - بيمارىهائى كه از تباهى مزاج پديد مىآيند . ب - بيمارىهائى كه بدنبال تباهى شكل و تركيب روى مىآورند . ج - بيمارىهائى كه از گسستن پيوستگى ايجاد مىگردند . هر بيمارى از انواع بيمارىها از يكى از سه نوع فوق الذكر منشا مىگيرد و به منشاء خود نسبت داده مىشود . بيمارىهاى تباهى مزاج شناخته شده‌اند و چنان كه ذكر كرديم ، شانزده حالت بيمارى مىباشند . فصل سوم - بيمارىهاى مركب بيمارىهاى مركب چهار نوعند ، بقرار زير : بيمارى سرشتى ( مادرزادى ) ، بيمارى اندازه‌اى ، بيمارى عددى ، بيمارى وضعى . 1 - بيمارى سرشتى ( مادرزادى ) اين بيمارى نيز چهار گونه است : الف - بيمارى شكلى - بيمارى شكلى نوعى بيمارى است كه شكل از حالت طبيعى خود خارج شده است و در اين تغيير آفتى به كنش رسيده است ، مانند حالتى كه قسمتى كه بايد راست باشد كج و آنچه بايد كج باشد راست شده باشد و يا چهارگوش شدن بخشى كه بايد مدور باشد و مدور شدن بخشى كه بايد چهارگوش باشد . مثلا كاسهء سر پهن شده باشد و يا معده در منتها درجه خود مدور شده باشد . يا كره چشم فاقد سپيدى باشد كه زيان ببار مىآورد و نوعى از بيمارى است . ب - بيمارى در مجارى ( و مدخل‌ها ) و آن سه نوع است : اول فراخ شدن مجرا مانند گشادى زياد مردمك چشم ، بيمارى سبل « 9 » ، بيمارى دوالى « 10 » . دوم تنگ شدن مجارى مانند تنگ شدن سوراخ چشم ، تنگ شدن مجراى تنفسى و مرى . سوم بند آمدن مجارى مانند بند آمدن سوراخ عنبيه و رگهاى كبد و از اين قبيل . . . .

--> ( 9 ) - پانوس ( Pannus ) بوجود آمدن عروق و بافتهاى همبند در زير قرنيه را گويند . ( 10 ) - واريس : عبارتست از اتساع سياهرگهاى پيچ‌وتاب‌دار بخصوص در پاها و علت آن اختلال و ضعف در بافت پيوندى است كه بطور مادرزادى وجود دارد و يا اختلال در كار دريچه‌هاى سياهرگى . همچنين كار در حال ايستاده ، حاملگى ، چاقى و زيادى وزن نيز جزء عوامل مستعدكننده واريس مىباشد . ترمبوزهاى عميق نيز امكان ايجاد آن را تسريع مىنمايند .